VBTS (Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi) Nedir?
Borsa İstanbul'un, fiyatı aşırı dalgalanan paylara otomatik olarak kademeli işlem tedbirleri uyguladığı sistem.
VBTS (Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi), Borsa İstanbul'da bir payın fiyatı kısa sürede olağan dışı şekilde dalgalandığında, yatırımcıyı korumak ve aşırı spekülatif hareketleri yavaşlatmak amacıyla otomatik olarak devreye giren tedbir mekanizmasıdır. Sistem, payın fiyat hareketlerini önceden belirlenmiş eşiklerle karşılaştırır; eşik aşıldığında pay, ilgili tedbir kademesine alınır ve bu durum KAP üzerinden duyurulur.
Tedbirler kademeli olarak ağırlaşır. Uygulamada en sık görülen tedbirler şunlardır: açığa satış ve kredili işlem yasağı, brüt takas uygulaması ve tek fiyat işlem yöntemine geçiş. Tedbirin türü ve süresi Borsa İstanbul'un duyurusunda belirtilir; süre dolduğunda pay normal işlem esaslarına döner, ancak dalgalanma sürerse bir üst kademe tedbir devreye girebilir.
Yatırımcı açısından VBTS duyurusu tek başına 'al' ya da 'sat' sinyali değildir; payın kısa vadede yüksek riskli bir fiyatlama dönemi yaşadığını gösteren resmî bir uyarıdır. Tedbir dönemlerinde likidite azalabilir, emir iletimi kısıtlanabilir ve fiyat hareketleri sertleşebilir.
Öne Çıkan Noktalar
- Tedbir kararları otomatik eşiklerle tetiklenir ve KAP'ta ilan edilir.
- Yaygın kademeler: açığa satış/kredili işlem yasağı → brüt takas → tek fiyat yöntemi.
- Tedbir süresi ilanla belirlenir; dalgalanma sürerse üst kademe uygulanabilir.
- Tek fiyat yönteminde emirler seans boyunca toplanır, belirli aralıklarla tek fiyattan eşleşir.
Sık Sorulan Sorular
VBTS kapsamına alınan hisse satılabilir mi?
Evet. VBTS tedbirleri alım-satımı yasaklamaz; işlem esaslarını değiştirir. Örneğin brüt takasta kaldıraç etkisi kalkar, tek fiyat yönteminde sürekli işlem yerine belirli saatlerde eşleşme olur.
VBTS tedbiri ne kadar sürer?
Süre, tedbirin kademesine göre Borsa İstanbul duyurusunda belirtilir. Süre sonunda pay normal işlem esaslarına döner; ancak oynaklık devam ederse yeni ya da daha ağır bir tedbir uygulanabilir.
İlişkili terimler:
İlgili sayfalar:
- KAP Açıklamaları Nasıl Okunur? →
Tedbir duyurularının yayınlandığı KAP bildirimlerini okuma rehberi.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Kurallar ve eşik değerler Borsa İstanbul ve SPK düzenlemeleriyle değişebilir; güncel ve bağlayıcı bilgi için resmî kaynaklara başvurunuz.
Kaynak ve editoryal kontrol
Tanımlar, resmî piyasa terminolojisi ve güncel düzenlemeler esas alınarak hazırlanır. Ayrıntılı doğrulama için Borsa İstanbul, KAP ve editoryal ilkelerimizi inceleyebilirsiniz.