Katılım Endeksi Nedir? Katılım Endeksi Hisseleri Nasıl Belirlenir?

Katılım Endeksi yalnızca “şirket iyi midir, ucuz mudur, yükselecek midir?” sorularına cevap veren bir liste değildir. Temel amacı, şirketlerin faaliyet alanı, gelir yapısı, faizli varlıkları, faizli borçları ve bazı kurumsal özellikleri açısından katılım finans ilkelerine uygun olup olmadığını değerlendirmektir.

Bu nedenle Katılım Endeksi, yatırımcı açısından bir uygunluk filtresi olarak görülmelidir. Bir hissenin Katılım Endeksi'nde yer alması, o hissenin mutlaka kazandıracağı, risksiz olduğu veya temel analiz açısından güçlü olduğu anlamına gelmez.

Katılım Endeksi, katılım finans hassasiyeti olan yatırımcıların Borsa İstanbul'da işlem gören hisseler arasından seçim yaparken daha düzenli ve şeffaf bir kaynak kullanmasını sağlar.

• Katılım finans ilkelerine uygunluk açısından taranmış şirketleri gösterir.
• Faizli borç, faizli varlık ve uygun olmayan gelir oranları belli sınırlar içinde kalan şirketleri takip etmeyi kolaylaştırır.
• Katılım esaslı yatırım fonlarının hangi hisseleri tercih edebileceğini anlamaya yardımcı olur.
• BIST Katılım 30, 50, 100 ve Katılım Tüm gibi farklı kapsamlı endeksleri karşılaştırma imkanı verir.
• Şirketlerin KAP üzerinden yayımladığı katılım finans formlarına bakma alışkanlığı kazandırır.

Burada önemli nokta şudur: Katılım Endeksi yatırımcının analiz yükünü tamamen ortadan kaldırmaz. Sadece yatırım evrenini katılım finans ilkelerine göre daraltır.

Borsa İstanbul'da farklı amaçlara göre oluşturulmuş birden fazla katılım endeksi vardır.

Katılım Endeksi'ne girecek şirketler belirlenirken yalnızca şirketin ismine, sektörüne veya yatırımcılar arasındaki bilinirliğine bakılmaz. Borsa İstanbul, Türkiye Katılım Bankaları Birliği Danışma Kurulu tarafından oluşturulan standart ve rehberleri esas alır.

Şirketler, Katılım Finansı İlkeleri Bilgi Formu olarak bilinen KAFİF Formu üzerinden değerlendirilir. Bu formda şirketin faaliyet alanı, esas sözleşmesi, gelir yapısı, faizli varlıkları, faizli borçları ve uygunluk açısından önemli görülen diğer bilgiler yer alır.

BIST Katılım Endeksi değerlendirmesinde üç ana oran öne çıkar: katılım finans ilkelerine uygun olmayan gelirlerin toplam gelirlere oranı, faizli varlıkların toplam varlıklara oranı ve faizli borçların toplam varlıklara oranı.

Uygun olmayan gelirler için daha düşük bir eşik uygulanırken, faizli varlıklar ve faizli borçlar için toplam varlıklara göre daha geniş bir oran sınırı dikkate alınır. Şirket bu oranları aştığında doğrudan veya dönemsel değerlendirme sonucunda endeks kapsamından çıkarılabilir.

Bazı sınırlı aşım durumlarında şirketin bir sonraki dönemsel değerlemeye kadar endekste kalmasına izin verilebilir. Üst üste yapılan değerlemelerde kriterlerin sağlanmaması durumunda ise şirket payları endeks kapsamından çıkarılır.

Katılım Endeksi hakkında en çok yapılan hata, bu endeksi garantili yatırım listesi gibi görmektir. Oysa Katılım Endeksi'nin kapsamı daha farklıdır.

• Bir alım satım tavsiyesi değildir.
• Bir şirketin ucuz veya pahalı olduğunu göstermez.
• Bir hissenin yükseleceğini garanti etmez.
• Şirketin karlı, borçsuz veya risksiz olduğunu göstermez.
• Temettü ödeyeceğini garanti etmez.
• Hissenin teknik görünümünün olumlu olduğunu göstermez.
• Şirketin her dönem aynı endekste kalacağını garanti etmez.
• Yatırımcının ayrıca temel analiz yapma ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Bir hisse Katılım Endeksi'nde yer alsa bile şirket zarar edebilir, fiyatı düşebilir, bilançosu bozulabilir, sektörel risklerle karşılaşabilir veya piyasa koşullarından olumsuz etkilenebilir.

Katılım Endeksi'ne giren bir hissenin güvenli olduğunu söylemek doğru değildir. Endekse giriş, şirketin belirli katılım finans kriterlerini sağladığını gösterir. Ancak bu durum fiyat riski, bilanço riski, sektör riski, likidite riski veya piyasa riski olmadığı anlamına gelmez.

Bir şirket katılım finans kriterlerini karşılayabilir ancak karlılığı zayıflayabilir, satışları düşebilir, döviz kuru riskine açık olabilir, hisse fiyatı aşırı değerlenmiş olabilir veya teknik görünümü zayıflayabilir. Bu nedenle Katılım Endeksi, yatırım kararının yalnızca bir parçası olarak kullanılmalıdır.

Bir şirketin Katılım Endeksi'nden çıkarılması, ilgili dönem itibarıyla endeks kriterlerini sağlayamadığı anlamına gelir. Faizli borç oranı yükselmiş, faizli varlıkları artmış, uygun olmayan gelirlerin toplam gelirler içindeki payı yükselmiş veya KAFİF Formu eksik kalmış olabilir.

Endeksten çıkış, şirketin mutlaka kötü yönetildiği veya yatırım yapılamaz hale geldiği anlamına gelmez. Ancak katılım finans hassasiyeti olan yatırımcılar için önemli bir uyarı kabul edilmelidir.

KAFİF Formu, Katılım Finansı İlkeleri Bilgi Formu'nun kısa adıdır. Şirketlerin katılım finans ilkelerine uygunluk açısından değerlendirilmesinde kullanılan temel belgelerden biridir.

KAFİF Formu'nda şirketin faaliyet konusu, esas sözleşmesi, imtiyazlı pay yapısı, uygun olmayan faaliyet ve gelirleri, faizli varlıkları, faizli borçları ve toplam varlıkları gibi bilgiler yer alır. Yatırımcılar, şirketlerin KAP sayfalarında yer alan Katılım Finans sekmesi üzerinden bu formlara ulaşabilir.

BIST Katılım 30, BIST Katılım 50, BIST Katılım 100 ve BIST Katılım Tüm endeksleri dönemsel olarak gözden geçirilir. Bu dönemlerde şirketlerin KAFİF Formları, finansal tabloları, faaliyet yapıları, işlem hacimleri ve fiili dolaşımdaki piyasa değerleri dikkate alınır.

Bir şirket bugün Katılım Endeksi'nde yer alırken, bir sonraki dönemsel değerlendirmede listeden çıkabilir. Aynı şekilde daha önce listede olmayan bir şirket de kriterleri sağlaması halinde endekse dahil edilebilir.

Katılım Endeksi yatırım evrenini daraltır, şirketlerin KAFİF Formları üzerinden daha şeffaf takip edilmesini sağlar ve yatırımcıyı sadece fiyat hareketine değil, faaliyet alanı, borç yapısı ve gelir kalitesi gibi konulara da bakmaya yönlendirir.

Buna rağmen endeks tek başına yeterli değildir. Bir şirketin Katılım Endeksi'nde yer alması, bilançosunun güçlü olduğu anlamına gelmez. Karlılık, büyüme, nakit akışı, borç ödeme gücü, değerleme ve teknik görünüm ayrıca incelenmelidir.

• Şirketin güncel olarak hangi Katılım Endeksi'nde yer aldığı kontrol edilmelidir.
• KAP sayfasındaki Katılım Finans sekmesi ve KAFİF Formu incelenmelidir.
• Uygun olmayan gelir oranı, faizli varlık oranı ve faizli borç oranı takip edilmelidir.
• Satış büyümesi, net kar, faaliyet karlılığı, özkaynak yapısı, borçluluk ve nakit akışı ayrıca analiz edilmelidir.
• Teknik analiz tarafında destek-direnç bölgeleri, trend yapısı, işlem hacmi ve ortalamalar izlenebilir.
• Endekste yer almanın tek başına yatırım gerekçesi olmadığı unutulmamalıdır.

Katılım finans hassasiyeti olan yatırımcılar için arındırma konusu da önemlidir. Bazı şirketlerde sınırlı düzeyde katılım finans ilkelerine uygun olmayan gelir bulunabilir. Bu tür gelirler belirli sınırlar içinde kaldığında şirket endeks kapsamında kalabilir.

Ancak yatırımcı açısından bu gelirlerin kendi payına düşen kısmının nasıl değerlendirileceği ayrı bir konudur. Katılım hassasiyeti yüksek yatırımcıların sadece endeks listesine bakması değil, arındırma uygulamalarını da incelemesi gerekir.

Katılım Endeksi, faizsiz finans ilkelerine göre yatırım yapmak isteyen yatırımcılar için önemli bir rehberdir. Ancak bu rehber, yatırım kararının tamamı değil, yalnızca başlangıç noktasıdır.

Doğru yaklaşım; önce şirketin Katılım Endeksi'nde yer alıp almadığını kontrol etmek, sonra KAFİF Formu ve KAP açıklamalarını incelemek, ardından temel analiz, teknik analiz, sektör görünümü ve güncel haber akışını birlikte değerlendirmektir.